Casgliad Tapper

Erbyn i Joan gael ei eni, roedd ei thad yn gwneud cynlluniau i adeiladu pwll melin ar ei fferm ger pentref Ysgeifiog, er mwyn defnyddio olwyn ddŵr haearn yr oedd wedi’i chael gan ddwy chwaer droellog, i gynhyrchu trydan.

Roedd hi'n brin iawn i drydan fod ar gael mewn ardaloedd gwledig yn y 1920au felly roedd Gwilym yn arloeswr go iawn. Defnyddiodd ei wybodaeth dechnegol a pheirianneg i osod yr olwyn ar ei fferm a'i ddefnyddio i bweru nid yn unig y goleuadau a pheiriannau ar y fferm ond hefyd y capel lleol ar ddydd Sul.

“Chawson ni erioed doriadau pŵer yn ein tŷ ni!”, Mrs Tapper.

Defnyddiwyd yr olwyn ddŵr i'r 1950au ac erbyn y 1980au roedd Mrs Tapper wedi rhoi'r olwyn i Erddig ac oddi yno cafodd ei symud i Felin ym Mhentrefoelas. Erbyn 2011, roedd cynlluniau ar y gweill i'r olwyn ddod i Ddyffryn Maes Glas ac i brosiect cadwraeth ddechrau.

Mae grŵp o wirfoddolwyr, sy'n cael eu harwain gan Warden yr Amgueddfa, wedi adfer yr olwyn i weithio, a gellir ei weld yn yr Amgueddfa. Rhoddodd Mrs Tapper nifer o wrthrychau eraill yn ymwneud â'i theulu, gan gynnwys gogls beic modur ei thad a haearnau Fictoraidd a ddefnyddiwyd gan ei mam.